Loading...
TL;DR: Trí huaire ag an gCorn Domhain. Trí chuimhne iontacha. Agus anois — Prág. Is scéal Éireann ag Corn an Domhain ná scéal faoi dhóchas, faoi mhisneach, agus faoi bhriseadh croí. Ó Jack Charlton go Stephen Kenny go Heimir Hallgrímsson, tá gach glúin Éireannach ag aislingiú faoin gcomórtas is mó ar domhan. San alt seo, siúlaim tríd na trí chomórtas — Italia 90, SAM 94, An Chóiré 2002 — agus ansin go dtí an oíche i bPrág a chuir deireadh le haisling 2026. Ach ní le brón a chríochnaím: tá foirne eile ann le tacú leo.
Italia 90 — Nuair a Sheas an Tír ar a Cosa
Tá sé deacair a mhíniú do dhuine nach raibh ann cé chomh mór is a bhí Italia 90 d’Éirinn. Ní faoi shacar amháin a bhí sé — bhí sé faoi thír ag dul amach ar an stáitse domhanda den chéad uair. Bhí an eacnamaíocht lag, bhí daoine ag imeacht as an tír, agus go tobann bhí rud éigin ann le ceiliúradh.
Faoi Jack Charlton, fear Sasanach a rinne Éireannach den fhoireann sacair, cháiligh muid don chéad Corn Domhain riamh. An stíl imeartha? Ní raibh sé álainn — buillí fada, brú ard, agus spiorad nach stopfadh. Ach d’oibrigh sé.
An chéad chluiche: Éire 1-1 Sasana, Cagliari, an 11 Meitheamh 1990. Kevin Sheedy ag scóráil le buille ón taobh clé, agus an tír ar fad ag léim ina seasamh. Ansin cluiche cothrom 0-0 in aghaidh na hÉigipte, agus 1-1 in aghaidh na hÍsiltíre le cúl Niall Quinn. Trí chluiche, trí chluiche chothroma, agus muid tríd go dtí an dara babhta.
Sa dara babhta: an Rómáin. Cluiche cothrom 0-0 tar éis 120 nóiméad, agus ansin pionóis. David O’Leary — cosantóir a raibh sé ina phionós sacar is cáiliúla i stair na hÉireann — ag siúl suas agus ag scóráil an buille cinniúnach. Bhí na sráideanna lán le daoine ag ceiliúradh, bhí na tithe tábhairne ag cur thar maoil, agus bhí a fhios ag gach duine go raibh rud speisialta ag tarlú.
Sa ceathrú ceannais, chaill muid 1-0 in aghaidh óstóirí na hIodáile, le cúl Salvatore Schillaci. Ní raibh náire ann — bhí an Iodáil ar cheann de na foirne is fearr ar domhan ag an am, agus bhí Schillaci ag scóráil i ngach cluiche. Bhí an brón ann, cinnte, ach ní raibh díomá ann — bhí muid thar ár gcumas agus bhí a fhios ag an tír ar fad é.
D’fhill an fhoireann abhaile ar eitleán ar bhealach tríd Bhaile Átha Cliath, agus bhí leath milliún duine ar na sráideanna ag fáiltiú rompu. Smaoinigh air sin: bhí tríú den daonra cathrach amuigh ar na sráideanna d’fhoireann sacair. Bhí ceol ann, bhí daoine ag caoineadh le háthas, agus bhí páistí ar ghuaillí a dtuismitheoirí. Bhí an tír athraithe — agus bhí an sacar in Éirinn athraithe go deo freisin. Roimh 1990, ba spórt beag é an sacar in Éirinn i gcomparáid le CLG agus rugbaí. Tar éis Italia 90, bhí sé ar comhchéim leo. Sin é an oidhreacht is mó.
SAM 94 — Bua ar an Iodáil agus Glóir i Nua-Eabhrac
Ceithre bliana ina dhiaidh sin, bhí muid ar ais. Corn an Domhain 1994 sna Stáit Aontaithe — an tír chéanna a óstálfaidh 2026. Bhí an comórtas seo speisialta ar bhealach eile: bhí na staidiaim ollmhór, bhí an aimsir te, agus bhí an diaspora Éireannach i Meiriceá ag glacadh seilbh ar na sráideanna.
An chéad chluiche: Éire in aghaidh na hIodáile i Giants Stadium, Nua-Eabhrac, an 18 Meitheamh 1994. An staidiam céanna — beagnach — a bheidh ina staidiam don chluiche ceannais i 2026 (tógadh MetLife Stadium ar an láthair chéanna). Ray Houghton ag scóráil tar éis 12 nóiméad le buille coise ó thaobh amuigh an bhosca — an liathróid ag eitilt thar Franco Baresi agus Gianluca Pagliuca. 1-0 d’Éirinn. Bhí Nua-Eabhrac glas an oíche sin — na bialanna Éireannacha i Manhattan, na tithe tábhairne i Woodside, Queens, agus na sráideanna i mBronx lán le ceiliúradh.
Ansin tháinig an réaltacht: chaill muid 2-1 in aghaidh Mheicsiceo i Orlando — teas marfach, meánlae i Florida, agus foireann Éireannach nach raibh cleachta leis an aimsir sin. Chaill muid 0-2 in aghaidh na hIorua i Giants Stadium arís — an fuinneamh caite, na cosa trom, agus an comórtas thart. Amach sa chéim ghrúpaí — ach bhí an bua ar an Iodáil ina chuimhne a mhairfidh go deo. Is fiú smaoineamh air: an chéad uair eile a bheidh Corn an Domhain i Nua-Eabhrac, an 19 Iúil 2026, beidh cuimhne an lae sin fós beo i measc na nÉireannach a bhí ann nó a d’fhéach ar an teilifís.
Bhí an fhoireann ag athrú freisin. Bhí roinnt de na seanimreoirí ag éirí as — Ronnie Whelan, Frank Stapleton, agus eile — agus bhí glúin nua ag teacht: Roy Keane, Jason McAteer, Gary Kelly. Ach ba é an bua sin ar an Iodáil buaicphointe na ré sin, agus ba é an nóiméad is deise a bhí ag Éire i SAM. Bhí Charlton fós mar bhainisteoir, bhí an grá don fhoireann fós chomh láidir céanna, agus bhí gach duine ag rá an rud céanna: “an chéad uair eile, rachaimid níos faide”.
An Chóiré agus an tSeapáin 2002 — Saipan, Pionóis agus Briseadh Croí
Is deacair labhairt faoi Chorn an Domhain 2002 gan labhairt faoi Saipan ar dtús. Roimh an gcomórtas, d’fhág Roy Keane — captaen na hÉireann agus an t-imreoir is fearr a bhí againn, b’fhéidir an t-imreoir is fearr i stair an tsacair Éireannaigh — an champa traenála in oileán Saipan tar éis aighneas le bainisteoir Mick McCarthy faoi na háiseanna traenála agus faoi chur chuige an FAI. Roinneadh an tír: an raibh Keane ceart nó mícheart? Bhí sé ar gach clár nuachta, ar gach leathanach tosaigh, i ngach teach tábhairne. Tá an cheist sin gan freagra fós, 24 bliain ina dhiaidh. Ach bhí rud amháin cinnte: chaill Éire a phríomhimreoir roimh liathróid amháin a bheith ciceáilte.
Gan Keane, d’imir Éire le croí agus le misneach nach raibh aon duine ag súil leis. An chéad chluiche: 1-1 in aghaidh Camerún, le cúl Matt Holland — buille iontach ó achar a chuaigh isteach sa chúinne. Ansin 1-1 in aghaidh na Gearmáine — agus anseo atá an nóiméad. An nóiméad deireanach. Am stoptha. Niall Quinn ag bualadh an liathróid anuas le ceann, agus Robbie Keane ag scóráil le buille coise. An staidiam ag pléascadh. McCarthy ag léim. An tír ar fad ag léim. Is ceann de na nóiméid is mó i stair an tsacair Éireannaigh é — cothrom in aghaidh shealbhóirí an Choirn Domhain.
Sa tríú cluiche, bhuaigh muid 3-0 ar an Araib Shádach — Robbie Keane ag scóráil faoi dhó agus Damien Duff ag imirt ar fheabhas, é ag rith thar chosantóirí mar a bheadh gaoth ann. Bhí muid sa dara babhta — agus sa dara babhta bhí an Spáinn ag fanacht.
An Spáinn. Suwon, An Chóiré Theas. Cluiche cothrom 1-1 tar éis 90 nóiméad — an Spáinn chun tosaigh go luath, agus Ian Harte ag cailleadh pionóis chun an scór a chothromú. Ach ansin, sa nóiméad deireanach d’am stoptha, fuair Éire pionós eile — agus Robbie Keane, arís, ag scóráil. Am breise. Bhí gach rud ar an líne. 1-1 fós tar éis 120 nóiméad. Pionóis.
Chaill Matt Holland agus David Connolly a gcuid buillí. Bhuaigh an Spáinn 3-2 ar phionóis. Deireadh. Bhí Éire amach. An phian — bhí sí géar, bhí sí domhain, agus bhí sí cosúil leis an bpian a mhothóimis arís i bPrág 24 bliain ina dhiaidh. Is rud crua é an pionós — nóiméad amháin idir glóir agus brón.
Ní raibh a fhios againn ag an am gur sin an uair dheireanach a bheadh Éire ag Corn an Domhain ar feadh fada. 24 bliain anois. Cáiliúchán caillte in 2010 le lámh Henry, cáiliúchán caillte arís agus arís eile. Agus ansin tháinig 2026.
Prág 2026 — 2:2, Pionóis 3:4 agus Deireadh an Aisling
An 26 Márta 2026. Prág. Staidiam Eden Arena. Leathcheannais Chonair D an cháiliúcháin. Bhí Éire beo arís — tar éis an dara háit i nGrúpa F UEFA taobh thiar den Phortaingéil, bhí muid sa phlé-off, agus bhí an dóchas ann go raibh muid ag dul go SAM, Meicsiceo agus Ceanada.
D’imir Éire go maith — d’imir siad le fuinneamh agus le plean. 2-2 ag deireadh an ama reachtúil — Éire chun tosaigh, an tSeicia ag cothromú, Éire chun tosaigh arís, an tSeicia ag cothromú arís. An cluiche ag dul anonn is anall, agus an teannas dofulaingte do gach Éireannach a bhí ag féachaint ar TG4, ar RTÉ, nó ar a nguthán i dteach tábhairne. Am breise. 30 nóiméad breise. Fós 2-2. Beirt fhoireann tuirseach, gach rud fágtha ar an bpáirc.
Agus arís — pionóis. An focal a chuireann eagla ar gach Éireannach ó 2002. Bhí an stair ag athdhéanamh í féin — an tseanlámhach céanna, an brú céanna, na súile céanna lán le dóchas agus eagla.
Agus arís, chaill muid. 3-4 ar phionóis. Trí phionós scórtha as seacht gcinn. An briseadh croí céanna, an mothúchán céanna — an folamhas sin a thagann nuair atá tú chomh gar sin don aisling agus ansin sractar uait é i nóiméad amháin. Bhí na himreoirí ar a nglúine ar an bpáirc, cuid acu ag caoineadh, cuid acu ag stánadh ar an spéir. Bhí na lucht leanúna Éireannacha ciúin ar dtús, agus ansin thosaigh siad ag bualadh bos — ag tabhairt aitheantais do gach rud a rinne an fhoireann.
Ní raibh aon mhilleán ar na himreoirí — d’imir siad go cróga, d’imir siad le fuinneamh, agus bhí siad chomh gar sin. Ach tá an rud faoi phionóis ná nach faoi thallann a bhaineann siad i gcónaí — tá ádh ann, tá brú ann, agus tá nóiméid ann nach féidir le haon traenáil a ullmhú duit. Is brón Phrág 2026 an brón is déanaí i sraith fhada de bhróin Éireannacha ag an gCorn Domhain — ach mar a dúirt Jack Charlton fadó, “tagann an deis arís i gcónaí”.
Cad é an Chéad Chéim Eile d’Éirinn?
Tar éis Phrág, tá ceisteanna ann. An bhfanfaidh Hallgrímsson mar bhainisteoir? An bhfuil an chéad ghlúin eile d’imreoirí Éireannacha réidh? An mbeidh Éire ag Corn an Domhain 2030 sa Spáinn, sa Phortaingéil agus i Maracó? Is ceisteanna iad a bheidh á bplé ar feadh na míonna agus na mblianta atá romhainn.
Tá cúiseanna dóchais ann. Tá imreoirí óga ag teacht chun cinn — Evan Ferguson (Brighton), a bhí ar cheann de na scorálaithe is fearr sa Premier League ag 20 bliain d’aois, Andrew Omobamidele (Nottingham Forest) sa chosaint, agus Adam Idah (Celtic) ar an ionsaí. Tá an cháilíocht ag ardú, tá na himreoirí ag imirt sna sraitheanna is fearr san Eoraip, agus tá Cáiliúchán 2030 ag tosú níos luaithe ná mar a cheapfá.
Ach tá an fhírinne ann freisin: tá Éire sa rang lár-mhéide i sacar na hEorpa, agus tá an bealach go dtí Corn an Domhain i gcónaí deacair do thíortha ar ár leibhéal. Tá an Phortaingéil, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Spáinn — foirne a bhfuil buiséid ollmhóra acu — i gcónaí sa bhealach. Ach d’éirigh le tíortha cosúil le hAlba, an Bhoisnia, agus an tSlóivéin cáiliú i 2026 — mar sin ní dóigh é, ach ní dodhéanta é ach oiread.
Idir an dá linn, tá Corn an Domhain 2026 ag teacht — gan Éire. Sin é an réaltacht. Ach ní chiallaíonn sé nach féidir linn an comórtas a cheiliúradh, geallta cliste a chur, agus tacú le foirne eile. Agus tá foireann amháin ar leith a bhfuil nasc speisialta againn léi.
Mura bhfuil Éire Ann — Cé a Thacóidh Tú Leo?
Is ceist í seo a fhiafraíonn gach Éireannach de féin ag gach comórtas mór nach bhfuil muid ann. Agus i 2026, tá an freagra soiléir do go leor daoine: Alba.
Tá Alba ag Corn an Domhain den chéad uair ó 1998 — 28 bliain ó shin. Tá siad i nGrúpa C le Brasaíl, Maracó agus Háítí. Tá an nasc idir Éirinn agus Alba domhain: an cultúr Ceilteach, na teangacha Gaelacha (Gaeilge agus Gàidhlig, a thagann ón mháthairtheanga chéanna), na naisc staire, Celtic FC (an club a bhunaigh Éireannaigh i nGlaschú sa bhliain 1887), agus na blianta fada de chairdeasa idir an dá thír ar an bpáirc agus lasmuigh di. Nuair nach bhfuil Éire ann, is gnách go seasann muid le hAlba — agus beidh 2026 mar an gcéanna. Tá cluichí Alba ar fad i mBostún agus i Miami — amanna déanacha d’Éireannaigh (02:00 agus 23:00 IST), ach fiú é sin ní stopfaidh sé na tithe tábhairne ó bheith lán.
Ansin tá Sasana — an comharsa casta. Tá go leor Éireannach a leanann clubanna Sasanacha — Liverpool, Manchester United, Arsenal, Tottenham — agus a bhíonn ag tacú le himreoirí Sasanacha ag Corn an Domhain, fiú má bhíonn ciúnas faoi sin i measc a gcairde. Tá Declan Rice, a d’imir d’Éirinn ag leibhéal faoi-21 sular athraigh sé go Sasana, anois mar phríomhimreoir Shasana — rud a chuireann mothúcháin mheasctha ar go leor Éireannach. Is rud casta é an caidreamh le Sasana i gcúrsaí spóirt: tá stairiúlacht, tá iomaíocht, ach tá cairdeas pearsanta freisin. Beidh gach Éireannach ag déanamh a rogha féin.
D’fhéadfá freisin tacú le foireann bheag — Háítí, Rinn Verde, Curaçao — an “underdog” a roghnaíonn gach Éireannach go nádúrtha, mar is eol dúinn cad is brí le bheith beag ar stáitse mór. Is é an rud faoi bheith Éireannach ag Corn an Domhain ná go dtuigimid an mothúchán sin: an tír bheag ag dul amach ar an bpáirc mhór, ag dul i ngleic le fathach, ag súil le miorúilt. Sin é an fáth go dtugaimid ár gcroí do na foirne beaga — mar is sinne iad, i gcónaí.
Nó d’fhéadfá díriú ar an anailís, na geallta, agus an comórtas a bhlaiseadh trí shúile an gheallghlacadóra seachas trí shúile an lucht leanúna. Sin cur chuige bailí freisin — agus is é an cur chuige a mholaimse ar an suíomh seo.
Cibé cé a roghnaíonn tú, ceiliúir an sacar. Beidh 104 chluiche ann, beidh iontais ann, beidh brón ann, agus beidh glóir ann. Agus b’fhéidir — b’fhéidir — beidh Éire ar ais an chéad uair eile. Go dtí sin, bainimis taitneamh as gach nóiméad de Chorn an Domhain 2026.