Nuair a thosaigh mé ag scríobh faoi gheallta sacair as Gaeilge, thuig mé go raibh fadhb bhunúsach ann: ní raibh gluais chuimsitheach de théarmaí geallta ar fáil i nGaeilge in aon áit. Bhí na focail ann — tá an Ghaeilge saibhir go leor chun gach coincheap a chur in iúl — ach ní raibh siad bailithe in aon áit amháin. Sin an fáth a chruthaigh mé an gluais seo. Os cionn 70 téarma, ó na bunúsacha go dtí na casta, le mínithe soiléire agus samplaí ó Chorn an Domhain 2026.
Is acmhainn bheo í seo. Úsáid í mar thagairt agus tú ag léamh ár n-anailísí, ag féachaint ar chluichí, nó ag cur geallta. Más téarma nua é duit, tá an míniú anseo. Más cainteoir líofa Gaeilge tú atá ag foghlaim faoi gheallta, tá an foclóir anseo. Tá sé do gach duine.
Téarmaí Geallta (A-Z)
AischurAn méid iomlán a fhaigheann tú ar ais ó gheall rathúil — do bhungeall + do bhrabús. Má chuireann tú €10 ag corrlaigh 3.00, is é d’aischur €30 (€20 brabús + €10 bungeall).BrabúsAn méid a bhuann tú tar éis do bhungeall a bhaint as an aischur. Sa sampla thuas: €30 aischur – €10 bungeall = €20 brabús.BungeallAn méid airgid a chuireann tú ar gheall. Má chuireann tú €10 ar fhoireann, is é €10 do bhungeall. Moltar gan níos mó ná 1-2% de do bhuiséad iomlán a chur ar aon gheall amháin.Buiséad gealltaAn méid iomlán airgid atá tú sásta a chaitheamh ar gheallta thar thréimhse ama. Ba chóir go mbeadh sé seo airgead is féidir leat a chailleadh gan tionchar ar do shaol laethúil. Ní airgead cíosa é, ní airgead bia é.Carnach (accumulator)Geall ina gcuireann tú dhá rogha nó níos mó le chéile. Caithfidh gach rogha buachan. Iolraítear na corrlaigh — riosca ard, luach saothair ard. Sampla: Alba a bhuachan + Sasana a bhuachan + faoi 2.5 cúl sa tríú cluiche = geall carnach le trí rogha.Corrlaigh (odds)Na rátaí a thairgtear ar thoradh áirithe. Léiríonn siad an dóchúlacht intuigthe agus an méid a d’fhéadfá a bhuachan. Corrlaigh gearr = dóchúlacht ard, brabús íseal. Corrlaigh fhada = dóchúlacht íseal, brabús ard.Corrlaigh chodáin (fractional)Formáid thraidisiúnta Éireannach agus Briotanach — m.sh. 5/1 (“cúig i gcoinne ceann amháin”). Ciallaíonn 5/1 go mbuafaidh tú €5 ar gach €1. An formáid is coitianta i siopaí geallta traidisiúnta.Corrlaigh dheachúlacha (decimal)Formáid dhigiteach — m.sh. 6.00. Iolraigh do gheall faoin gcorrlaigh chun d’aischur a fháil. Is ionann 6.00 agus 5/1 i gcorrlaigh chodáin. An formáid is coitianta ar shuíomhanna geallta ar líne.Dóchúlacht intuigthe (implied probability)An dóchúlacht atá ag an gcorrlaigh de réir na n-uimhreacha. Ríomhtar é: 1 ÷ corrlaigh deachúlach × 100. Corrlaigh 4.00 = 25% dóchúlacht intuigthe. Úsáideach chun luach a aithint.Each-wayGeall dúbailte: cuid amháin ar bhuachan, cuid eile ar áit (m.sh. barr 3 nó barr 4). Coitianta i gcúrsaí rásaíochta capall ach úsáidtear é i margaí fadtéarmacha sacair freisin — m.sh. “buaiteoir an chomórtais each-way” (íoctar amach má shroicheann an fhoireann an cluiche ceannais).Féin-eisiamhUirlis a ligeann duit tú féin a eisiamh ó shuíomh geallta ar feadh tréimhse ama (lá, seachtain, mí, nó níos faide). Éigeantach faoi rialacha GRAI nua. Má mhothaíonn tú go bhfuil tú ag cailleadh smachta, úsáid an uirlis seo.GeallSuim airgid a chuirtear ar thoradh éiginnte. “Geall a chur” = an gníomh. Is é an téarma bunúsach sa gheallghlacadóireacht.Geall aonair (single)Geall ar thoradh amháin. An cineál is simplí agus is sábháilte. Má bhuann do rogha, buann tú. Má chailleann sí, cailleann tú. Gan castacht.Geall beo (in-play)Geall a chuirtear le linn cluiche atá ar siúl. Athraíonn na corrlaigh i bhfíor-am de réir imeachtaí ar an bpáirc. Tapa, spreagúil, ach contúirteach mura bhfuil straitéis agat.Geall córais (system bet)Geall a chlúdaíonn gach teaglaim féideartha de rogha as liosta. Sampla: “Trixie” = trí rogha le trí gheall dúbailte agus geall trí-fhillte amháin. Cosnaíonn sé níos mó ná geall carnach ach ní gá gach rogha a bhuachan.Geall dúbailte (double)Geall carnach le dhá rogha. Caithfidh an dá cheann buachan. Iolraítear na corrlaigh le chéile.Geall fadtéarmach (outright/futures)Geall ar thoradh a bheidh ann san am le teacht — m.sh. “cé a bhuafaidh Corn an Domhain 2026?” nó “cé a bhuafaidh Grúpa C?” De ghnáth, cuirtear na geallta seo seachtainí nó míonna roimh ré.Geallghlacadóir (bookmaker)An comhlacht a thairgeann corrlaigh agus a ghlacann le geallta. I gcomhthéacs Éireannach, caithfidh ceadúnas GRAI a bheith acu ó Iúil 2026 le haghaidh oibríochtaí ar líne.Geallghlacadóireacht fhreagrachCur chuige a chosnaíonn an geallghlacadóir ó dhochar — teorainneacha a leagan síos, buiséad a leanúint, gan airgead a chur nach féidir leat a chailleadh, agus aithint cathain ba cheart stopadh. Tá sé seo ríthábhachtach.Luach (value)Bíonn luach i ngeall nuair a chreideann tú go bhfuil an dóchúlacht fhíor níos airde ná an dóchúlacht intuigthe ó na corrlaigh. Is é croílár na geallghlacadóireachta cliste é luach a aimsiú.MargadhCineál geallta — m.sh. “buaiteoir an chluiche” (1X2), “faoi/os cionn cúl,” “scórálaí an chéad chúil.” Tairgeann gach cluiche ag Corn an Domhain na céadta margaí éagsúla.Rollán (bankroll)Do bhuiséad iomlán geallta. Bainistíocht rollán = an t-airgead a roinnt go ciallmhar thar roinnt geallta, gan dul thar an méid is féidir leat a chailleadh.Sos (cooling-off period)Tréimhse ina gcuireann tú do chuntas geallta ar sos — ní féidir leat geallta a chur ar feadh na tréimhse sin. Gearrtha ná féin-eisiamh, ach úsáideach le do cheann a shoiléiriú.Taisce (deposit)Airgead a chuireann tú isteach i do chuntas geallta. Faoi rialacha GRAI nua, ní féidir cártaí creidmheasa a úsáid le haghaidh taiscí. Cártaí dochair agus aistrithe bainc amháin.Teorainn taisceTeorainn ar an méid is féidir leat a thaisceadh i do chuntas geallta laistigh de thréimhse ama — laethúil, seachtainiúil, nó míosúil. Éigeantach faoi GRAI. Socraigh teorainn réasúnta roimh thús Chorn an Domhain.
Téarmaí Sacair (A-Z)
Am breiseDhá leath bhreise de 15 nóiméad an ceann (30 nóiméad ar fad) a imrítear nuair a bhíonn cluiche cothrom i ndiaidh gnáth-ama sna babhtaí cnagamacha. Ní imrítear am breise i gcluichí grúpa.Am caillte (stoppage time)Am breise a chuirtear le deireadh gach leith chun am a cailleadh le gortuithe, ionadaíochtaí, agus moilleanna a chúiteamh. Ó Chorn an Domhain 2022, tá am caillte i bhfad níos faide ná mar a bhíodh — 8-12 nóiméad i gcuid de na cluichí.Babhta cnagamachCluichí tar éis chéim na ngrúpaí — buaiteoir nó cailliúint, gan cluiche cothrom (am breise agus pionóis más gá). Babhta 32, Babhta 16, ceathrú ceannas, leathcheannas, cluiche ceannais.Buaiteoir (winner)An fhoireann a bhuann an cluiche nó an comórtas. I ngeallta, “buaiteoir an chluiche” = an fhoireann a ghnóthaíonn an cluiche i ngnáth-am (90 nóiméad), mura luaitear am breise go sonrach.BuaToradh ina mbuann foireann amháin — trí chúl, trí am breise, nó trí phionóis, ag brath ar an mbabhta.Cárta buíRabhadh ón réiteoir. Dhá chárta bhuí = cárta dearg = díbirt. Tá margaí geallta ar líon na gcártaí i gcluiche.Cárta deargDíbirt ón gcluiche. D’fhéadfadh sé a bheith díreach (fúl tromchúiseach) nó trí dhá chárta bhuí. Athraíonn cárta dearg cluiche go hiomlán — agus athraíonn sé na corrlaigh beo go mór.Cluiche cothrom (draw)Toradh ina mbíonn an scór céanna ag an dá fhoireann tar éis gnáth-ama. I gcluichí grúpa, is toradh deireanach é. Sna babhtaí cnagamacha, téitear go ham breise.CúlPointe a scóráiltear nuair a théann an liathróid thar líne an chúil idir na cuaillí agus faoin trasnán. An t-aonad bunúsach sa sacar. “Os cionn 2.5 cúl” = 3 chúl nó níos mó sa chluiche.Cúinneál (corner)Cic cúinne — bronntar é nuair a chuireann an fhoireann chosanta an liathróid thar a líne cúil féin. Tá margaí geallta ar líon na gcúinneál i gcluiche.FoireannAn grúpa imreoirí a imríonn le chéile. 11 imreoir ar an bpáirc, le hionadaithe ar an mbinse. Ag Corn an Domhain 2026, tá painéal de 26 imreoir ag gach foireann.GrúpaCeithre fhoireann a imríonn in aghaidh a chéile i gcéim na ngrúpaí. 12 ghrúpa (A-L) ag Corn an Domhain 2026.ImreoirDuine aonair atá mar chuid d’fhoireann. Tá margaí geallta ar imreoirí aonair — scórálaí an chéad chúil, cartaí, cúntóirí, srl.Ionadaí (substitute)Imreoir a thagann isteach in ionad imreora eile le linn an chluiche. Ag Corn an Domhain 2026, ceadaítear cúig ionadaí in aghaidh an chluiche.LeathCuid den chluiche. Dhá leath de 45 nóiméad an ceann (+ am caillte). Tá margaí geallta ar an gcéad leath agus ar an dara leath ar leith.Pionós (penalty)Cic ón bpointe pionóis (12 slat) a bhronntar tar éis fúl sa limistéar pionóis. Freisin: babhta pionóis — an modh chun buaiteoir a shocrú nuair a bhíonn cluiche cothrom tar éis am breise.RéiteoirAn duine a rialaíonn an cluiche ar an bpáirc. Ag Corn an Domhain 2026, úsáidtear réiteoir ar an bpáirc, réiteoirí líne, an ceathrú réiteoir, VAR, agus teicneolaíocht leath-uathoibríoch lasmuigh den imirt.SacarAn cluiche féin — “association football” i mBéarla. I nGaeilge: “sacar” (le haghaidh an cluiche idirnáisiúnta) seachas “peil” (a bhaineann le peil Ghaelach de ghnáth).Scór ceartMargadh geallta ina dtomhais tú an scór beacht ag deireadh an chluiche — m.sh. 2:1, 0:0, 3:2. Corrlaigh fhada de ghnáth (10/1 go 50/1+), ach brabús mór má bhuann tú.
Téarmaí Chorn an Domhain 2026
Babhta 32An chéim nua sa bhformáid 48 foireann — 32 foireann (24 ó bharr 2 na ngrúpaí + 8 tríú háit is fearr) ag imirt in 16 chluiche cnagamacha. Ní raibh an babhta seo ann roimhe seo — i 2022, bhí Babhta 16 mar an chéad bhabhta cnagamach.Corn an DomhainAn comórtas sacair idirnáisiúnta is mó ar domhan, eagraithe ag FIFA gach ceithre bliana. I 2026: SAM, Meicsiceo, agus Ceanada mar óstóirí. “Corn an Domhain” = “World Cup” i mBéarla.FIFAFédération Internationale de Football Association — an eagraíocht idirnáisiúnta a rialaíonn an sacar domhanda agus a eagraíonn Corn an Domhain. Uachtarán reatha: Gianni Infantino.Formáid 48 foireannAn formáid nua a úsáidtear den chéad uair i 2026: 48 foireann, 12 ghrúpa de cheathrar, 104 cluiche, 39 lá. Roimhe seo: 32 foireann, 8 ngrúpa, 64 cluiche.GRAIGambling Regulatory Authority of Ireland — an t-údarás rialála nua do gheallta in Éirinn, bunaithe faoin Gambling Regulation Act 2024. Tá ceadúnais á n-eisiúint ó Feabhra 2026.IST (Irish Standard Time)Am samhraidh na hÉireann = UTC+1. In úsáid ó dheireadh mhí an Mhárta go deireadh mhí Dheireadh Fómhair. Le linn Chorn an Domhain 2026, beidh IST i bhfeidhm. IST = ET + 5 uair an chloig.MetLife StadiumAn staidiam i Nua-Jeirséa (gar do Nua-Eabhrac) ina mbeidh an cluiche ceannais ar an 19 Iúil 2026. Toilleadh: 82,500+.Estadio AztecaAn staidiam i gCathair Mheicsiceo ina mbeidh an cluiche oscailte ar an 11 Meitheamh 2026. An t-aon staidiam le trí Chorn Domhain (1970, 1986, 2026).Tríú háit is fearrSa bhformáid nua, cáilíonn na hocht bhfoireann is fearr sa tríú háit as na 12 ghrúpa don Bhabhta 32. Ríomhtar é bunaithe ar phointí, difríocht cúl, agus cúil scóráilte. Is é seo an fáth go bhfuil seans ag foirne cosúil le hAlba dul ar aghaidh fiú mura mbuann siad a ngrúpa.VARVideo Assistant Referee — córas físe a chuidíonn leis an réiteoir cinntí tábhachtacha a dhéanamh: cúil, pionóis, cartaí dearga, agus aitheantais mícheart. In úsáid ag Cornaí Domhain ó 2018.
Nóta faoin nGaeilge sa Gheallghlacadóireacht
Is í an Ghaeilge an chéad teanga oifigiúil in Éirinn, ach is é Béarla teanga an ghnáthshaoil don chuid is mó de dhaoine — agus is í teanga na geallghlacadóireachta freisin. Tá gach suíomh geallta mór i mBéarla, tá na corrlaigh i mBéarla, agus tá an chuid is mó den chomhrá faoi gheallta i mBéarla. Ach ní chiallaíonn sé sin nach féidir linn labhairt faoi gheallta as Gaeilge.
Tá na focail ann. Tá “geall” ann ó thús na teanga — focal atá chomh sean le peil Ghaelach féin. Tá “corrlaigh” ann, tá “réamhaisnéis” ann, tá “cluiche cothrom” ann. Ní gá téarmaí nua a chruthú — tá siad ag fanacht le húsáid. Is é aidhm na gluaise seo iad a thabhairt le chéile in aon áit amháin, chun go mbeidh siad ar fáil do gach duine a bhfuil Gaeilge acu agus a bhfuil suim acu sa gheallghlacadóireacht.
Tá roinnt téarmaí nach bhfuil aistriúchán nádúrtha orthu — “accumulator,” “each-way,” “VAR” — agus sa chás sin, úsáidim an téarma Béarla le míniú Gaeilge. Ní hionann sin agus a rá go bhfuil an Ghaeilge easnamhach — is gnách i ngach teanga go n-úsáidtear iasachtaí teicniúla. Úsáidtear “penalty” i ngach teanga Eorpach beagnach, agus tá “pionós” againne.
Má thagann tú ar théarma nach bhfuil sa ghluais seo, seol teachtaireacht chugam agus cuirfidh mé leis é. Tá an gluais seo ag fás i gcónaí, agus is mian liom go mbeidh sí mar acmhainn bhuan don phobal Gaeilge atá ag iarraidh labhairt faoi gheallta agus faoi shacar ina dteanga féin.
Chun treoir phraiticiúil ar conas geall a chur, léigh ár dtreoir céim ar chéim.